gzip

gzip(1)                                                                gzip(1)



Ä°SÄ°M
       gzip - dosyaları sıkıÅtırır
       gunzip - sıkıÅtırılmıŠdosyaları açar
       gzcat - sıkıÅtırılmıŠdosyaları standart çıktıda açar

KULLANIM
       gzip   [ -acdfhlLnNrtvV19 ] [ -S sonek ] [ isim ... ]
       gunzip [ -acfhlLnNrtvV ] [ -S sonek ] [ isim ... ]
       gzcat  [ -fhLV ] [ isim ... ]

AÃIKLAMA
       gzip, isim ile belirtilen dosyanın boyutunu Lempel-Ziv Kodlamasını
       (LZ77) kullanarak küçültür.  Mümkün olan bütün dosyaların
       isimlerinin sonuna .gz soneki getirilir ama dosyaların sahiplik,
       eriÅim ve düzenlenme zamanları korunur (VMS için öntanımlı
       uzantı -gz, MSDOS, OS/2 FAT, Windows NT FAT ve Atari için z dir).
       Åayet herhangi bir dosya ismi belirtilmemiÅse veya dosya ismi olarak
       "-" belirtilmiÅse, standart girdi sıkıÅtırılır ve standart
       çıktıya gönderilir. Sembolik baÄlar, özellikle göz ardı edilir.

       Åayet sıkıÅtırılmıŠdosya ismi, içinde bulunduÄu dosya sistemi
       için çok uzun ise, gzip bu ismi kısaltır. gzip, 3 karakterden uzun
       dosya ismi bölümlerini kısaltmaya çalıÅır (noktalar ile
       sınırlanmıŠbölümler). Åayet isim sadece küçük bölümler
       içeriyorsa, uzun kısımlar kısaltılır. ÃrneÄin; dosya isimleri 14
       karakter ile sınırlandırılmıŠise, gzip.msdos.exe, gzi.msd.exe.gz
       Åeklinde sıkıÅtırılır.  Dosya isimleri için sınırlandırma
       olmayan dosya sistemlerinde isimler kısaltılmaz.

       Ãntanımlı olarak, gzip orijinal dosya ismini ve zaman etiketlerini
       sıkıÅtırılmıŠdosyada da korur. Bu deÄerler -N seçeneÄi ile
       birlikte sıkıÅtırılmıŠdosyayı açarken kullanılır. Bu yöntem,
       kısaltılmıŠdosya isimleri olması durumunda veya bir dosya
       transferi sonrası zaman etiketleri korunmamıÅsa oldukça faydalı
       olur.

       SıkıÅtırılmıŠdosyalar, gzip -g, gunzip veya gzcat kullanılarak
       orijinal durumlarına dönüÅtürülebilir. Åayet  sıkıÅtırılmıÅ
       dosya içinde saklanan orijinal dosya ismi, yeni dosya sistemi için
       geçerli deÄilse, orijinal isimden yeni bir isim uydurulur.

       gunzip, .gz, -gz, .z, -z, _z veya .Z ile biten dosyaların ve doÄru
       sihirli sayı ile baÅlayan dosyaların isminin bulunduÄu listeyi kendi
       komut satırına alır ve uzantıları atılmıŠhalde orijinal
       durumlarına dönüÅtürür. gunzip ayrıca bazı özel uzantıları da
       tanır: .tgz ve taz (.tar.gz ve .tar.Z nin kısaltmaları olarak).
       SıkıÅtırma iÅlemi sırasında, dosya isminin kısaltılmasının
       gerekli olması durumunda, gzip .tar uzantısı yerine .tgz kullanır.

       gunzip; gzip, zip, compress, compress -H veya pack ile
       sıkıÅtırılmıŠpaketleri açabilir. Girdi biçiminin tespiti
       otomatik olarak yapılır. İlk iki biçim için, gunzip bir 32 bitlik
       CRC sınaması yapar. pack için, sıkıÅtırılmamıŠuzunluÄu kontrol
       eder. Standart uncompress biçimi uyum sınamalarına izin verecek
       Åekilde tasarlanmamıÅtır. Bununla birlikte, gunzip bazen bozuk bir .Z
       dosyasını tespit edebilir.   Bir .Z dosyasını açarken bir hata
       alırsanız, standart uncompress komutunun uyarmadıÄını görüp de,
       .Z dosyasının saÄlam olduÄunu düÅünmeyin. Bunun anlamı, standart
       uncompress, girdiyi kontrol etmez ve çıktı olarak çöp yıÄını
       üretebilir. SCO sıkıÅtırmasının -H biçimi (lzh sıkıÅtırma
       yöntemi) bir CRC ihtiva etmez ama bazı tutarlılık denetimlerine
       izin verir.

       zip ile sıkıÅtırılmıŠdosyalar, sadece 'deflation' yöntemi ile
       sıkıÅtırılmıŠtek bir üyeye sahip oldukları durumlarda, gzip ile
       açılabilirler.  Bu özellik, sadece tar.zip dosyalarının tar.gz
       biçimine dönüÅtürülebilmesi amacı ile tasarlanmıÅtır. İçinde
       pek çok dosya bulunan zip dosyalarını gunzip ile açmak yerine unzip
       ile açın.

       gzcat, gunzip  -c ile aynıdır.  (gzcat'in gzip ailesi ile gelen
       komutunun asıl ismi zcat dır. zcat ise aslında compress ailesine
       aittir. Bu bakımdan, compress kurulu sistemlerde komut, gzcat Åeklinde
       bulunabilir.)  gzcat, ya komut satırındaki dosya listesini ya da
       standart girdideki dosyaları açar ve açılmıŠveriyi standart
       çıktıya yazar. gzcat, sonu .gz ile bitsin ya da bitmesin, doÄru
       sihirli numaraya sahip dosyaları açar.

       gzip, zip ve PKZIP'de kullanılan Lempel-Ziv algoritmasını kullanır.
       Elde edilen sıkıÅtırma, dosyanın boyutuna ve genel altdizgelerin
       daÄılımına  baÄlıdır. (*Ã.N.: gzip ingilizce metinler için iyi
       sonuç verir. Türkçe metinlerin sıkıÅtırılmasında bzip2 bariz
       Åekilde daha iyi sıkıÅtırır.) SıkıÅtırma, LZW (compress'de
       kullanılan), Huffman kodu (pack'de kullanılan) veya compact'daki
       uyarlanmıŠHuffman kodu ile yapılandan daha iyi sonuç verir.

       SıkıÅtırma iÅlemi, sıkıÅtırılmıŠdosya orjinalinden büyük
       olsa bile, gerçekleÅtirilir. Bu durum için en kötü senaryo: gzip
       dosya baÅlıÄı için fazladan bir kaç bayt, her 32K blok için 5 bayt
       veya büyük dosyalar için %0.015 oranında boyut artıÅıdır.
       Gerçekte kullanılan disk bloklarının sayısı asla artmaz. gzip,
       sıkıÅtırma veya açma iÅlemi esnasında, dosya iyeliklerini,
       kiplerini ve zaman etiketlerini korur.


SEÃENEKLER
       -a, --ascii
              Ascii  metin kipi: satır sonlarını yerel ayarlara göre
              dönüÅtürür. Bu seçenek, sadece Unix dıÅı birkaç sistemde
              desteklenir. ÃrneÄin MSDOS'da sıkıÅtırma esnasında CRLF'ler
              LF'ye çevrilir ve açma iÅleminde LF'ler CRLF'ye
              dönüÅtürülür.

       -c, --stdout, --to-stdout
              Standart çıktıya yazar, orjinal dosyaları deÄiÅtirmeden
              muhafaza eder. Åayet çeÅitli girdi dosyaları mevcut ise,
              çıktı, sıkıÅtırılmıŠbaÄımsız olarak
              sıkıÅtırılmıŠüyelerden oluÅur. Daha iyi sıkıÅtırma
              elde etmek için, bütün girdi dosyalarını sıkıÅtırma
              iÅleminden önce birleÅtirin.

       -d, --decompress, --uncompress
              SıkıÅtırılmıŠdosyayı açar.

       -f, --force
              Dosyanın çoklu baÄlara sahip olduÄu durumlarda veya benzer
              dosyanın sistemde var olması durumunda ya da
              sıkıÅtırılmıŠverinin bir terminalden okunması/yazılması
              durumunda bile sıkıÅtırma/açma iÅleminin yapılmasını
              saÄlar. Åayet girdi bilgisi gzip tarafından tanınmayan bir
              biçimde ise ve ayrıca --stdout seçeneÄi belirtilmiÅse, girdi
              dosyasını hiç deÄiÅtirmeden standart çıktıya kopyalar:
              gzcat'in, cat gibi davranmasına izin verir. Åayet -f verilmemiÅ
              ve gzip artalanda çalıÅmıyorsa, varolan dosyanın üzerine
              yazılıp yazılmayacaÄını kullanıcıya sorar.

       -h, --help
              Yardım konularını görüntüler ve çıkar.

       -l, --list
              SıkıÅtırılmıŠher bir dosya için aÅaÄıdaki bölümleri
              listeler:

              compressed size:   sıkıÅtırılmıŠdosyanın boyu
              uncompressed size: sıkıÅtırılmamıŠdosyanın boyu
              ratio:             sıkıÅtırma oranı (bilinmiyorsa 0.0%)
              uncompressed_name: sıkıÅtırılmamıŠdosyanın ismi
              AçılmıŠboyut, .Z dosyaları gibi gzip biçiminde olmayan
              sıkıÅtırılmıŠdosyalar için -1 olarak verilir. Bu tür bir
              dosyanın açılmıŠboyutunu bulmak için Åunu
              kullanabilirsiniz:

              zcat file.Z | wc -c
              --verbose seçeneÄi ile birlikte kullanılırsa, aÅaÄıdaki
              bölümler de gösterilir:

              method:      sıkıÅtırma yöntemi
              crc:         sıkıÅtırılmamıŠverinin 32 bitlik CRC'si
              date & time: sıkıÅtırılmamıŠdosya için tarih damgası
              Desteklenen sıkıÅtırma yöntemleri: deflate, compress,  lzh
              (SCO  compress  -H)  ve  pack'dir. gzip biçiminde olmayan bir
              dosya için crc, ffffffff Åeklinde belirtilir.

              --name seçeneÄi ile sıkıÅtırılmıŠdosya içinde eÄer
              varsa, sıkıÅtırılmamıŠdosya ismi, tarih ve zaman
              saklanır.

              --verbose seçeneÄi ile ayrıca, bilinmeyen boyutlar olmadıkça
              bütün dosyalar için toplam boyut ve sıkıÅtırma oranı
              görüntülenir. --quiet seçeneÄi ile, baÅlık ve toplam
              satırları görüntülenmez.

       -L, --license
              gzip lisansını görüntüler ve çıkar.

       -n, --no-name
              SıkıÅtırırken, orjinal dosya adını ve tarih damgasını
              kaydetmez. (Ä°smin kırpılması gerektiÄinde, orjinal isim her
              zaman kaydedilir.) Açarken, orjinal ismi (sadece sıkıÅtırma
              sonekini kaldırır) ve orjinal tarih damgasını eski haline
              getirmez (sıkıÅtırılmıŠdosyadan kopyalar). Bu seçenek
              açma iÅlemi için öntanımlıdır.

       -N, --name
              SıkıÅtırırken dosya adını ve zaman damgasını kaydeder;
              bu seçenek sıkıÅtırma için öntanımlıdır. Açarken,
              varsa, orjinal dosya adı ve zaman damgasını eski haline
              getirir. Dosya ismi için sınırlama uygulayan sistemler veya
              bir dosya aktarımı sonucu zaman damgasının kaybolduÄu
              durumlar için oldukça kullanıÅlı bir seçenektir.

       -q, --quiet
              Bütün uyarılar engellenir.

       -r, --recursive
              Dizinin alt dizinlerini de ardıÅık olarak dolaÅır. Åayet
              komut satırından belirtilen bir dosya ismi bir dizin ise, gzip
              bu dizinin içine girer ve orada bulunan bütün dosyaları
              sıkıÅtır (veya gunzip'in kullanıldıÄı durumlara açar).

       -S .sonek, --suffix .sonek
               .gz soneki yerine .sonek sonekini kullanır. Herhangi bir sonek
              belirtilebilir. Dosyaları baÅka bir sisteme taÅımak gibi bir
              niyetiniz varsa, karıÅıklıÄa sebep olmamak adına, .z ve .gz
              dıÅınaki soneklerden kaçının. Sonek bulunmadıÄı
              durumlarda, gunzip bütün dosyaları soneksiz açmaya kalkar:

              gunzip -S "" *       (MSDOS için *.*)
              gzip'in eski sürümleri .z sonekini kullanmaktaydı ama pack(1)
              ile bir karıÅıklıÄa sebebiyet vermemek için bundan
              vazgeçildi.

       -t, --test
              SıkıÅtırılmıŠdosyanın bütünlüÄünü sınar.

       -v, --verbose
              Ayrıntı kipi. SıkıÅtırılan veya açılan her bir dosya
              için isim ve sıkıÅtırma oranını gösterir.

       -V, --version
              Sürüm numarasını ve derleme seçeneklerini gösterir ve
              çıkar.

       -#, --fast, --best
              SıkıÅtırma hızını ayarlamayı saÄlar.  -1 ile -9 arasında
              deÄiÅen deÄerler alır. -1 (--fast) ile en hızlı yöntemle en
              az sıkıÅtırma, -9 (--best) ile en yavaÅ yöntemle en yüksek
              sıkıÅtırma yapılır. Ãntanımlı deÄer -6 dır (hız ve
              sıkıÅtırmanın her ikisininde olabildiÄince yüksek olduÄu
              durum).

GELÄ°ÅMÄ°Å KULLANIM
       Ãoklu sıkıÅtırılmıŠdosyalar birleÅtirilebilir. Bu durumda, gunzip
       bütün üyeleri tek seferde açacaktır. ÃrneÄin:

       gzip -c dosya1  > foo.gz
       gzip -c dosya2 >> foo.gz

       Daha sonra bu komut verilirse:

       gunzip -c foo

       Elde edilen sonuç aÅaÄıdaki komuta eÅdeÄerdir:

       cat dosya1 dosya2

       Bir .gz dosyasının bozulması durumunda diÄer dosyayı kurtarmak
       mümkün olabilir (Åayet hasarlı üye çıkarılırsa).  Bununla
       birlikte, bütün üyeleri tek seferde sıkıÅtırarak daha iyi
       sıkıÅtırma saÄlayabilirsiniz:

       cat dosya1 dosya2 | gzip > foo.gz

       Bu, aÅaÄıdaki yöntemden daha iyi sıkıÅtırma saÄlar.

       gzip -c dosya1 dosya2 > foo.gz

       Åayet birleÅik dosyaları daha iyi bir sıkıÅtırma için tekrar
       sıkıÅtırmak isterseniz:

       gzip -cd eski.gz | gzip > yeni.gz

       Åayet sıkıÅtırılmıŠbir dosya çeÅitli üyeler içeriyorsa, --list
       seçeneÄi ile bildirilen açılmıŠboyut ve CRC raporu sadece son üye
       için verilir. DiÄerlerini kapsamaz. Åayet bütün üyelerin açılmıÅ
       boyutuna ihtiyacınız varsa:

       gzip -cd dosya.gz | wc -c

       Ãoklu dosyalar ile tek bir arÅiv oluÅturmak istiyorsanız ve daha sonra
       bu dosyaları birbirinden baÄımsız olarak açılabilmesini
       istiyorsanız, tar veya zip gibi bir arÅivleyici kullanın. GNU tar
       yazılımı gzip'i baÅlatmak için -z seçeneÄine sahiptir. gzip, tar
       uygulamasına tamamlayıcı olarak geliÅtirilmiÅtir, onun yerini alacak
       bir uygulama deÄildir.


ORTAM DEÄÄ°ÅKENLERÄ°
       GZIP ortam deÄiÅkeni, gzip uygulaması için öntanımlı birkaç deÄer
       ihtiva eder. Bu deÄerler önce yorumlanır ve daha sonra komut
       satırından belirtilen parametreler tarafından deÄiÅtirilebilirler.
       ÃrneÄin:

       sh için:   GZIP="-8v --name"; export GZIP
       csh için:  setenv GZIP "-8v --name"
       MSDOSiçin: set GZIP=-8v --name

       Vax/VMS'de ortam deÄiÅkeninin adı karıÅıklık yaratmamak için
       GZIP_OPT olarak geçer.


Ä°LGÄ°LÄ° BELGELER
       compact(1), compress(1), gzexe(1), pack(1), unzip(1), zcmp(1),
       zforce(1), zip(1), zmore(1), znew(1).

       gzip dosya biçimi P. Deutsch içinde GZIP dosya biçimi belirtimi
       sürüm 4.3 olarak Internet RFC 1952'de (Mayıs 1996) belirtilmiÅtir ve
       <ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc1952.txt> adresinde bulunabilir. zip
       biçimi ise P. Deutsch içinde DEFLATE sıkıÅtırılmıŠveri biçimi
       belirtimi sürüm 1.3 olarak Internet RFC 1951'de (Mayıs 1996)
       belirtilmiÅtir ve <ftp://ftp.isi.edu/in-notes/rfc1951.txt> adresinde
       bulunabilir.


ÃIKIÅ DURUMU VE HATA Ä°LETÄ°LERÄ°
       ÃıkıŠdurumu normalde 0 dır, hata oluÅması durumunda 1 döner,
       uyarı oluÅması durumunda 2 döner.

       Usage: gzip [-cdfhlLnNrtvV19] [-S suffix] [file ...]
              Komut satırında geçersiz seçenekler tanımlandı.

       dosyaismi: not in gzip format
              gunzip'e argüman olarak verilen dosya, sıkıÅtırılmıŠbir
              dosya deÄil.

       dosyaismi: Corrupt input. Use zcat to recover some data.
              SıkıÅtırılmıŠdosya zarar görmüÅ. Hatanın verildiÄi
              noktaya kadar olan kısım Åu Åekilde kurtarılabilir:

              zcat dosyaismi > kurtarılan
       dosyaismi: compressed with xx bits, can only handle yy bits
              Dosya (LZW kullanılarak) bu makinedeki açma programının
              iÅleyebileceÄi bitlerden daha fazlasını kullanabilen bir
              uygulama ile sıkıÅtırılmıÅ. Dosyayı gzip ile tekrar
              sıkıÅtırın. Hem daha iyi sıkıÅtırma saÄlar, hem de daha
              az bellek kullanır.

       dosyaismi: already has .gz suffix -- no change
              Belirtilen dosyanın zaten sıkıÅtırılmıŠolduÄu kabul
              ediliyor. Dosyayı tekrar isimlendirin ve tekrar deneyin.

       dosyaismi already exists; do you wish to overwrite (y or n)?
              Mevcut dosyasının deÄiÅtirilmesini istiyorsanız "y" tuÅuna
              basın, istemiyorsanız "n" ye basın.

       gunzip: corrupt input
              Bir SIGSEGV çeliÅkisi saptandı. Girdi dosyası bozuk olabilir.

       xx.x% Percentage of the input saved by compression.
              SıkıÅtırma tarafından kaydedilmiÅ girdinin yüzdesi (sadece
              -v ve -l ile alakalıdır).

       -- not a regular file or directory: ignored
              Girdi dosyası normal bir dosya veya dizin deÄil ise (örneÄin,
              bir sembolik baÄ, soket, FIFO veya aygıt dosyası olabilir),
              dokunulmaz.

       -- has xx other links: unchanged
              Girdi dosyası baÄlara sahiptir; dokunulmadan geçildi. Daha
              fazla bilgi için ln(1)'e bakınız. Ãok sayıda baÄa sahip
              dosyaları sıkıÅtırmak için -f seçeneÄini kullanınız.

YETERSÄ°ZLÄ°KLER
       SıkıÅtırılmıŠveriyi bir teybe yazarken, genellikle, çıktıyı
       blok sınırına kadar sıfırlarla doldurmak gerekebilir. Veri
       okunduÄu ve bütün blok gunzip'e açılmak üzere gönderildiÄi zaman,
       gunzip sıkıÅtırılmıŠverinin ardında fazladan çöplük izi bulur
       ve öntanımlı olarak bir uyarı verir. Bu iletiyi atlamak için
       --quiet seçeneÄini kullanmanız gerekir. Bu seçenek GZIP ortam
       deÄiÅkeni vasıtası ile ayarlanabilir:

       sh için:  GZIP="-q"  tar -xfz --block-compress /dev/rst0
       csh için: (setenv GZIP -q; tar -xfz --block-compr /dev/rst0

       Yukarıdaki örnekte, gzip, GNU tar uygulaması tarafından, belirtilen
       -z seçeneÄi ile çalıÅtırılır. Teypler üzerinde okuma ve yazma
       için aynı boyda bloklar ayrılmıŠolduÄundan emin olun (tar'ın -b
       seçeneÄi ile). Bu örnek sizin tar uygulamasının GNU sürümünü
       kullandıÄınız kabul ederek verilmiÅtir.


YAZILIM HATALARI
       gzip biçimi, modulo 2^32 girdi boyutuna göre davranır, bu nedenle
       --list seçeneÄi, 4 GB veya daha büyük dosyakarın
       sıkıÅtırılmamıŠboyunu ve sıkıÅtırma oranını yanlıÅ
       raporlar. Daha büyük dosyaların gerçek boyutlarını tespit etmek
       için aÅaÄıdaki komutu kullanarak bu sorunun çevresinden
       dolanabilirsiniz:

       zcat dosya.gz | wc -c

       Åayet sıkıÅtırılmıŠdosya araÅtırılamayan bir ortam üzerinde
       ise, --list seçeneÄi boyut olarak -1 ve crc olarak ffffffff
       döndürür.

       Bazı çok istisnai durumlarda, --best seçeneÄi öntanımlı seviye
       -6'dan daha kötü bir sıkıÅtırma uygular. Bazı son derece gereksiz
       dosyalarda, compress, gzip'den daha iyi sıkıÅtırma saÄlar.


TELÄ°F HAKKI
       Telif Hakkı © 1998, 1999, 2001 Free Software Foundation, Inc.
       Telif Hakkı © 1992, 1993 Jean-loup Gailly

       Permission is granted to make and distribute verbatim  copies  of  this
       manual  provided  the  copyright  notice and this permission notice are
       preserved on all copies.

       Permission is granted to copy and distribute modified versions of this
       manual  under  the  conditions  for verbatim copying, provided that the
       entire resulting derived work is distributed under the terms of a
       permission notice identical to this one.

       Permission  is granted to copy and distribute translations of this
       manual into another language, under the above conditions for modified
       versions,  except  that this permission notice may be stated in a
       translation approved by the Foundation.


ÃEVÄ°REN
       Yalçın Kolukısa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Ocak 2004





                                                                       gzip(1)